R290 - propan jako czynnik chłodniczy

R290 (propan) to nowoczesny, ekologiczny czynnik chłodniczy stosowany w najnowszych pompach ciepła. Zastępuje starsze R410A (GWP 2088) i częściowo R32 (GWP 675), oferując GWP zaledwie 3 - niemal nie obciąża klimatu.

Co to jest GWP

GWP (Global Warming Potential) - wskaźnik oddziaływania gazu na efekt cieplarniany. Im niższy, tym lepsze dla środowiska:

Czynnik	GWP	Status
R290 (propan)	3	Aktualny premium
R32	675	Standard 2024
R454B	466	Nowsza alternatywa dla R32
R410A	2 088	Wycofywany do 2030
R134A	1 430	Stare modele

UE wymusza obniżanie GWP - od 2025 nowe instalacje >1 ton CO₂eq muszą używać czynników niskich GWP.

Plusy R290

1. Ekologia - GWP 3, najniższy dostępny
2. Wysoka temperatura zasilania - do 75°C (vs 60-65°C dla R32) → idealny dla starych domów z grzejnikami (nie wymaga wymiany na podłogówkę)
3. Wysoka efektywność - SCOP do 5,1 (porównywalnie do R32, lepiej niż R410A)
4. Mniejsza ilość czynnika - 0,5-1 kg vs 1,5-3 kg R32 (mniej do utylizacji)

Minusy R290

1. Łatwopalny - propan w stanie gazowym jest palny
   • Rozwiązanie: kompresor i czynnik znajdują się w jednostce zewnętrznej (na świeżym powietrzu)
   • Strefa bezpieczeństwa: typowo 1-2 m od okien/drzwi
2. Wymaga certyfikacji F-gazów - instalator musi mieć uprawnienia
3. Cena - pompy R290 są ~5-10% droższe od R32

Pompy ciepła z R290

Najpopularniejsze modele R290 w Polsce 2026:

• Daikin Altherma 3 H HT - flagowiec, do 75°C, SCOP 5,1
• Vaillant aroTHERM plus - niemiecki standard, do 75°C
• Viessmann Vitocal 250-A - premium R290, kompaktowa
• Bosch Compress 5800i AW - średnia półka R290
• Panasonic Aquarea T-Cap WH-WXG - utrzymuje moc do -20°C

Kiedy wybrać R290

• Stary dom z grzejnikami - wysoka temperatura zasilania kluczowa
• Priorytet ekologii - najniższy GWP
• Długi horyzont - R32 będzie wycofywany do 2030, R290 to przyszłość
• Budżet pozwala - premium budżet, +5-10% vs R32

R290 a UE Fluorinated Gases Regulation

Rozporządzenie UE 2024/573 (F-Gas) zakazuje od 2027 nowych pomp ciepła z czynnikami GWP > 150 (czyli R32 = 675 zostanie wycofany dla nowych instalacji). R290 to standard przyszłości.