Uchwała antysmogowa Małopolska 2026 terminy wymiany kotłów, kary, programy wsparcia

Kotły klasy 3 (tak samo jak klasy 4) można używać w Małopolsce do 31 grudnia 2026 roku. Od 1 stycznia 2027 z kotłów na paliwo stałe dozwolone są wyłącznie kotły spełniające ekoprojekt z automatycznym podawaniem paliwa (lub zgazowujące) albo kotły klasy 5 uruchomione przed 1.07.2017. Pozostaje też przejście na źródła czyste: pompa ciepła, gaz, elektryka, OZE. W Krakowie kotły na węgiel i drewno są zakazane od 2019 roku niezależnie od klasy.

Poza Krakowem uchwała dopuszcza węgiel kamienny (sortymenty grube), ale tylko w kotle, który spełnia jej wymogi: w kotle klasy 3-4 do 31.12.2026, a od 1.01.2027 wyłącznie w kotle spełniającym ekoprojekt z automatycznym podawaniem paliwa albo w kotle klasy 5 uruchomionym przed 1.07.2017. W kopciuchu i kotle klasy 1-2 termin już minął. Od 1.07.2017 zakazane są paliwa, w których ponad 15% masy stanowi węgiel kamienny lub brunatny o uziarnieniu 0-3 mm (miał, muły, flotokoncentraty), oraz biomasa o wilgotności powyżej 20%. Ekogroszek i grubsze sortymenty węgla są dozwolone w kotle zgodnym z uchwałą. W Krakowie spalanie węgla jest całkowicie zakazane od 2019 roku.

Poza Krakowem: kotły spełniające ekoprojekt z automatycznym podawaniem paliwa lub zgazowujące (na węgiel kamienny, pellet drzewny, drewno o wilgotności do 20%), kotły klasy 5 uruchomione przed 1.07.2017, pompy ciepła, kotły gazowe (w tym kondensacyjne), ogrzewanie elektryczne i OZE. W Krakowie od 1.09.2019 obowiązuje zakaz spalania węgla i drewna, więc dozwolone są tylko gaz ziemny, prąd, sieć ciepłownicza, olej opałowy lekki, LPG i pompa ciepła. Najwyższą dotację (Czyste Powietrze do 35 200 zł na powietrze-woda i do 65 000 zł na gruntową z dolnym źródłem) dostaniesz na pompę ciepła.

Od 1 stycznia 2027 używanie kotła klasy 3 lub 4 w Małopolsce narusza uchwałę antysmogową. Grozi mandat do 500 zł (do 1 000 zł przy zbiegu wykroczeń), a jeśli sprawa trafi do sądu - grzywna do 5 000 zł (art. 334 Prawa ochrony środowiska). Kontrolują: gmina (upoważnieni pracownicy), straż gminna lub miejska i Policja. Każda kolejna kontrola to osobne wykroczenie, a kontrole są najintensywniejsze w sezonie grzewczym (1.10-31.03).

Uchwała Nr XXXII/452/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z 23 stycznia 2017 r. wprowadza zakaz spalania określonych paliw i wymusza wymianę przestarzałych kotłów. Obejmuje całe województwo poza Krakowem, dla którego sejmik przyjął osobną uchwałę: od 1.09.2019 obowiązuje tam zakaz stosowania paliw stałych.

Kotły bezklasowe (kopciuchy) i klasy 1-2: termin minął 30 kwietnia 2024 (pierwotnie 31.12.2022, przesunięty uchwałą LIX/842/22), więc od 1 maja 2024 nie wolno ich używać. Kotły klasy 3 i 4: do 31 grudnia 2026. Po tej dacie dozwolone są tylko kotły spełniające ekoprojekt z automatycznym podawaniem paliwa (lub zgazowujące) albo kotły klasy 5 uruchomione przed 1.07.2017 lub źródła czyste (PC, gaz, elektryka, OZE). Każdy nowy kocioł na paliwo stałe musi spełniać ekoprojekt.

Od 1 lipca 2017: zakaz paliw, w których ponad 15% masy stanowi węgiel kamienny lub brunatny o uziarnieniu 0-3 mm (miał, muły, flotokoncentraty), oraz biomasy o wilgotności powyżej 20% (mokre drewno). Dozwolone w kotle zgodnym z uchwałą: węgiel kamienny grubszych sortymentów, ekogroszek, pellet drzewny, drewno o wilgotności do 20% (zalecane sezonowanie min. 2 lata). W Krakowie obowiązuje całkowity zakaz spalania węgla i drewna od 2019.

Mandat do 500 zł (do 1 000 zł przy zbiegu wykroczeń), a jeśli sprawa trafi do sądu - grzywna do 5 000 zł (art. 334 Prawa ochrony środowiska). Kontrolują: gmina (upoważnieni pracownicy), straż gminna lub miejska i Policja. Przy kolejnej kontroli kara może się powtórzyć. W Krakowie te same kary grożą za każde spalanie paliw stałych (zakaz od 1.09.2019). Za wymianę starego kotła nadal dostaniesz dotację Czyste Powietrze.

Tak - obejmuje wszystkie budynki na obszarze województwa, nie tylko mieszkalne. Dla firm dostępne programy: Energia Plus (NFOŚiGW), RPO Małopolska (do 50% dotacji dla MŚP), preferencyjne kredyty BOŚ. Doradzamy w wyborze instrumentu finansowego dla firmy.

Klasa kotła jest podana na tabliczce znamionowej (na boku kotła) - szukaj "Klasa 1/2/3/4/5" lub "EN 303-5". Brak tabliczki = kocioł bezklasowy (kopciuch). Możesz też sprawdzić w dokumentacji producenta (jeśli zachowana) lub poprosić instalatora o ocenę. W razie wątpliwości - najlepiej założyć że to klasa 3-4 i planować wymianę przed 31.12.2026.

Nie. Od 1.01.2026 r. Czyste Powietrze nie finansuje kotłów gazowych ani olejowych. Program obejmuje wymianę starego kotła na: pompę ciepła (powietrze-woda do 35 200 zł, gruntowa z dolnym źródłem do 65 000 zł), kocioł na pellet lub zgazowujący drewno z listy ZUM (do 20 500 zł, poza Krakowem) albo podłączenie do sieci ciepłowniczej (do 22 250 zł). Pompa ciepła ma najwyższą dotację i pokrywa dużo większą część inwestycji.

WFOŚiGW w Krakowie (ul. Kanonicza 12, 31-002 Kraków) - wniosek elektroniczny przez GWD (Generator Wniosków Dotacyjnych) lub osobiście. Dla mieszkańców Krakowa dodatkowo: Krakowski Program Ochrony Powietrza (do 100% dla najuboższych) oraz Stop Smog, który jest alternatywą dla Czystego Powietrza (nie łączy się z nim na to samo przedsięwzięcie). Doradzamy, który program wybrać.