Uchwała antysmogowa to akt prawny sejmiku województwa, który reguluje, jakie źródła ciepła można używać w gospodarstwach domowych. W województwach małopolskim i śląskim uchwały antysmogowe wymuszają wymianę nieefektywnych kotłów do końca 2026/2027.

Małopolska - Uchwała Sejmiku z 2017

Terminy wymiany:

Kotły bezklasowe + klasa 1-2: do 30.04.2024 (termin minął, pierwotnie 31.12.2022)
Kotły klasy 3 i 4: do końca 2026
Po 2026: dozwolone tylko kotły z ekoprojektem i automatycznym podawaniem paliwa (lub zgazowujące), kotły klasy 5 uruchomione przed 1.07.2017, pompy ciepła, gaz, ogrzewanie elektryczne
Nowe kotły na paliwo stałe muszą spełniać ekoprojekt; kocioł klasy 5 bez ekoprojektu uruchomiony po 1.07.2017 jest niezgodny z uchwałą

Kraków: od 1.09.2019 zakaz stosowania paliw stałych (węgla, drewna, pelletu) w obrębie Krakowa, niezależnie od klasy kotła (osobna uchwała dla Krakowa). Terminy dla kotłów klasy 3-4 dotyczą pozostałych gmin Małopolski.

Śląsk - Uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego

Terminy wymiany:

Kotły pozaklasowe (kopciuchy) i klasa 1-2: zależnie od wieku - ponad 10 lat lub bez tabliczki do końca 2021, 5-10 lat do końca 2023, poniżej 5 lat do końca 2025 (wszystkie terminy minęły)
Kotły klasy 3 i 4: do końca 2027
Po 2027: dozwolone kotły klasy 5 (ekoprojekt nie jest wymagany), pompy ciepła, gaz, ogrzewanie elektryczne

Klasy kotłów

System klasyfikacji kotłów wg PN-EN 303-5:

Klasa	Emisja PM10	Status uchwała
Bezklasowy (kopciuch)	> 100 mg/m³	Zakazany (MP od 1.05.2024, ŚL od 2022-2026 wg wieku)
Klasa 1	100 mg/m³	Zakazany (MP od 1.05.2024, ŚL od 2022-2026 wg wieku)
Klasa 2	70 mg/m³	Zakazany (MP od 1.05.2024, ŚL od 2022-2026 wg wieku)
Klasa 3	60 mg/m³	Do wymiany: MP 31.12.2026, ŚL 31.12.2027
Klasa 4	40 mg/m³	Do wymiany: MP 31.12.2026, ŚL 31.12.2027
Klasa 5	30 mg/m³	ŚL: dozwolony; MP: dozwolony z ekoprojektem lub gdy uruchomiony przed 1.07.2017

Konsekwencje za niewymienienie

Naruszenie uchwały to wykroczenie z art. 334 Prawa ochrony środowiska:

Mandat do 500 zł (do 1 000 zł przy zbiegu wykroczeń)
Grzywna do 5 000 zł, jeśli sprawa trafi do sądu
Przy kolejnej kontroli kara może się powtórzyć
Kontrolują: gmina (upoważnieni pracownicy), straż gminna lub miejska, Policja

Za wymianę starego kotła nadal dostaniesz dotację Czyste Powietrze.

Kontrole

Trzy główne ścieżki:

Straż gminna lub miejska i upoważnieni pracownicy gminy - wizyty, także na zgłoszenia sąsiadów (wsparcie: Policja)
Drony - w części gmin (m.in. Kraków, Katowice, Sosnowiec) wskazują kominy do kontroli
CEEB - gmina porównuje rejestr źródeł z uchwałą

Co zrobić aby spełnić uchwałę

Najlepsza opcja: pompa ciepła

Eliminuje emisję 100%
Dotacja Czyste Powietrze do 35 200 zł na pompę powietrze-woda, do 65 000 zł na gruntową z dolnym źródłem
ROI 5-8 lat dzięki niższym kosztom ogrzewania
Zobacz: Wymiana kotła węglowego

Drugie miejsce: kocioł na pellet (klasa 5)

Tańszy w montażu (~15-25 tys. zł)
Wymaga ręcznego załadunku
Roczne koszty 6-8 tys. zł

Trzecie: kocioł gazowy kondensacyjny

Tylko w rejonach z gazem
Roczne koszty 6-8 tys. zł
Poza zakresem wymagań uchwały dla kotłów na paliwo stałe
Bez dotacji Czyste Powietrze od 1.01.2026

NIE rozwiązanie: stary kocioł “lekko zmodernizowany”

Niektóre firmy oferują “modernizację kotła klasy 3 do klasy 5” - w 99% przypadków technicznie niemożliwe. Marketing.

Stop Smog - alternatywa dla najuboższych

Dla osób o najniższych dochodach (próg dochodowy + majątkowy) - program Stop Smog finansuje wymianę kotła i termomodernizację do 100% kosztów (brak wkładu własnego). To program gminny, alternatywa dla Czystego Powietrza - nie łączy się z nim na to samo przedsięwzięcie.

Dotacje i ulgi

Czyste Powietrze: do 35 200 zł na pompę powietrze-woda, do 65 000 zł na gruntową z dolnym źródłem
Stop Smog: do 100% finansowania (gminny, alternatywa dla Czystego Powietrza)
Przydomowe Magazyny Energii (następca Mój Prąd): magazyn energii i ciepła do 19 000 zł, bez dotacji do PV
Ulga termomodernizacyjna: do 53 000 zł odliczenia od dochodu (przy stawce 12% to do 6 360 zł niższego podatku)

Uchwała antysmogowa