Kontrole uchwały antysmogowej 2026

Kontrole uchwały antysmogowej w 2026 roku to już nie teoria - straż miejska w Katowicach, Rybniku i Wodzisławiu Śląskim lata dronami termowizyjnymi, a strażnicy coraz częściej sprawdzają kotłownie na podstawie danych z CEEB. Ten artykuł to przewodnik po stronie egzekucyjnej uchwał antysmogowych: kto ma prawo wejść na posesję, jak wygląda kontrola, ile wynosi mandat, jak samodzielnie sprawdzić klasę swojego kotła i co grozi za zatajenie kopciucha przy sprzedaży domu. Same terminy wymiany dla swojego województwa sprawdzisz na stronach uchwała antysmogowa Małopolska i uchwała antysmogowa Śląsk.

TL;DR - 10 rzeczy, które musisz wiedzieć w 2026

Małopolska, klasa 3 i 4 - termin 31.12.2026. Jeśli masz taki kocioł, zostało Ci już tylko kilka miesięcy na wymianę.
Małopolska, kopciuchy i klasa 1-2 - nielegalne od 1.05.2024. Każdy dzień użytkowania to ryzyko mandatu.
Kraków - najostrzejsza uchwała w Polsce. Od 1 września 2019 zakaz węgla i drewna, dozwolony tylko gaz, prąd, sieć ciepłownicza lub pompa ciepła.
Śląsk, kopciuchy i klasa 1-2 - nielegalne (zależnie od wieku kotła od 1.01.2022, 1.01.2024 lub 1.01.2026). Klasa 3 i 4 do 31.12.2027, klasa 5 bez terminu.
Kara za kopciucha po terminie - mandat do 500 zł (do 1 000 zł przy zbiegu wykroczeń), a w sądzie grzywna do 5 000 zł (art. 334 ustawy Prawo ochrony środowiska, POŚ).
Palenie odpadami lub mokrym drewnem to także wykroczenie, a utrudnianie kontroli może być przestępstwem (art. 225 § 1 Kodeksu karnego).
Drony termowizyjne to już standard w Katowicach, Rybniku, Wodzisławiu, Tychach, Krakowie i Tarnowie.
Czyste Powietrze 2026 - do 35 200 zł na pompę powietrze-woda i do 65 000 zł na gruntową z dolnym źródłem (170 100 zł to maksimum programu z pełną termomodernizacją w progu najwyższym).
Stop Smog - do 53 000 zł dla ubóstwa energetycznego (gminny program, alternatywa dla Czystego Powietrza).
Pompa ciepła powietrze-woda to dziś najlepsza alternatywa dla kopciucha - ROI 6-9 lat z dotacją.

Potrzebujesz pomocy z wymianą pieca pod uchwałę antysmogową? Zadzwoń: ☎ 608 682 620 - bezpłatny audyt + przygotowanie wniosku Czyste Powietrze.

Do kiedy muszę wymienić kocioł? Krótka odpowiedź

Małopolska: kocioł bezklasowy (kopciuch) lub klasy 1-2 - nielegalny od 1.05.2024 (termin minął 30.04.2024). Kocioł klasy 3 i 4 - do 31.12.2026. Bez terminu można używać kotła spełniającego ekoprojekt z automatycznym podawaniem paliwa (lub zgazowującego) i kotła klasy 5 uruchomionego przed 1.07.2017. Kocioł klasy 5 bez ekoprojektu uruchomiony po 1.07.2017 jest niezgodny z uchwałą.

Śląsk: kocioł bezklasowy lub klasy 1-2 - nielegalny od 1.01.2022 (ponad 10 lat od produkcji lub bez tabliczki znamionowej), od 1.01.2024 (5-10 lat) albo od 1.01.2026 (poniżej 5 lat). Klasa 3 i 4 - do 31.12.2027. Klasa 5 - bez terminu, ekoprojekt nie jest wymagany.

Kraków: od 1.09.2019 obowiązuje zakaz spalania węgla i drewna w kotłach, kominkach i piecach. Dozwolone są tylko: gaz ziemny, prąd, sieć ciepłownicza, olej opałowy lekki, LPG.

Kontrole w 2026 - kto, jak, kiedy

W obu województwach legalna podstawa kontroli to art. 379 ustawy Prawo ochrony środowiska - wójt, burmistrz, prezydent miasta lub upoważnieni pracownicy mają prawo wejść na teren nieruchomości, pobrać próbki popiołu, sprawdzić kocioł i paliwo.

Kto kontroluje?

Straż Miejska / Gminna - najczęściej (zgłoszenia, patrole, drony),
Pracownicy urzędu gminy - z upoważnienia wójta/burmistrza/prezydenta,
Policja - również może kontrolować i nakładać mandaty.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska nie kontroluje domowych kotłowni osób fizycznych - to zadanie gminy.

Jak kontrolują?

Wizyta w domu - sprawdzenie pieca, paliwa (wzrokowo), naklejki klasy kotła, instrukcji obsługi.
Pobór próbek popiołu - analiza laboratoryjna na obecność: chloru (PCV/plastik), siarki (mokre drewno), metali ciężkich (śmieci), wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych.
Drony termowizyjne - analiza temperatury i składu dymu z kominów. Stosowane w Katowicach, Rybniku, Wodzisławiu Śląskim, Tychach, Bytomiu, Krakowie, Tarnowie, Nowym Sączu.
Czujniki naziemne (PM10/PM2.5) - gdy w okolicy nagle skacze stężenie pyłów, lokalizują źródło.
Zgłoszenia od sąsiadów - anonimowe lub imienne (zielony telefon w Krakowie: 12 616 75 55).

Drony termowizyjne - jak działają?

Dron z kamerą termowizyjną wykrywa temperaturę spalin wylatujących z komina oraz analizuje gęstość i kolor dymu. Czarny, gęsty dym = palenie odpadami lub mokrym drewnem. Niebieskawy = węgiel złej jakości. Para wodna (biały, szybko znikający) = prawidłowe spalanie.

Dron nie wchodzi na nieruchomość - to ważne. Operuje z drogi publicznej, na wysokości 30-100 m. Po wykryciu nieprawidłowego spalania przekazuje współrzędne Straży Miejskiej, która ląduje na miejscu w ciągu 15-30 minut.

Case study: Pan Tomasz z Sosnowca-Pogonia. Styczeń 2025, wieczór, mróz -8°C. Dron Straży Miejskiej zarejestrował z komina jego domu gęsty czarny dym o temperaturze powyżej 280°C - wskaźnik palenia odpadami. Patrol pojawił się 20 minut później. Pobranie próbki popiołu wykazało chlor (znak palenia plastiku z butelek PET). Wynik: wniosek o ukaranie do sądu (drugie zgłoszenie w sezonie), bo przy recydywie strażnicy nie poprzestają na mandacie. Pan Tomasz zdecydował się na wymianę kotła klasy 3 na pompę ciepła z dotacją Czyste Powietrze 30 000 zł.

Kary - ile może Cię to kosztować?

Tabela 3 - Kary za naruszenie uchwały antysmogowej

Naruszenie	Kwota	Podstawa prawna	Kto nakłada
Eksploatacja kopciucha po terminie	mandat do 500 zł, w sądzie grzywna do 5 000 zł	art. 334 POŚ	straż gminna/miejska, Policja / sąd
Eksploatacja kotła klasy 3 lub 4 po 31.12.2026 (Małopolska)	mandat do 500 zł, w sądzie grzywna do 5 000 zł	uchwała + art. 334 POŚ	straż gminna/miejska, Policja / sąd
Palenie mokrym drewnem (>20% wilg.)	mandat do 500 zł, w sądzie grzywna do 5 000 zł	uchwała + art. 334 POŚ	straż gminna/miejska, Policja / sąd
Palenie odpadami (śmieci, plastik)	mandat do 500 zł, w sądzie grzywna do 5 000 zł	art. 191 ustawy o odpadach	straż gminna/miejska, Policja / sąd
Zbieg kilku wykroczeń (np. kocioł i złe paliwo)	mandat do 1 000 zł	Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia	straż gminna/miejska, Policja
Kolejna kontrola, ten sam kocioł	kolejny mandat lub wniosek o ukaranie do sądu	każda kontrola to osobne wykroczenie	sąd
Brak deklaracji źródła ciepła w CEEB	mandat do 500 zł, w sądzie grzywna do 5 000 zł	ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów	straż gminna/miejska / sąd
Utrudnianie kontroli	może być przestępstwem	art. 225 § 1 Kodeksu karnego	Policja, prokuratura

Mandat nie legalizuje kotła. Zapłacenie mandatu nie daje prawa do dalszego palenia, a przy następnej kontroli sytuacja się powtarza - każda kontrola z tym samym kotłem to osobne wykroczenie. Odmowa przyjęcia mandatu kończy się wnioskiem o ukaranie do sądu, który może wymierzyć grzywnę do 5 000 zł.

Nie warto też utrudniać kontroli: to już nie wykroczenie, a czyn, który może być przestępstwem (art. 225 § 1 Kodeksu karnego). Za wymianę starego kotła nadal dostaniesz dotację Czyste Powietrze, więc najtańszym rozwiązaniem jest wymiana.

Jak sprawdzić klasę swojego kotła? Krok po kroku

To pierwszy krok - bez tego nie wiesz, do kiedy masz czas.

Sprawdź naklejkę producenta - zwykle z boku lub z przodu kotła. Powinna zawierać:
- nazwę producenta i model,
- rok produkcji,
- klasę kotła wg PN-EN 303-5 (3, 4, 5 lub Ekoprojekt),
- moc znamionową (kW),
- numer seryjny.
Sprawdź instrukcję obsługi - w sekcji “Dane techniczne” lub “Tabliczka znamionowa”.
Sprawdź dokumenty zakupu / fakturę - czasem sprzedawca wpisuje klasę w opisie.
Wpisz model w wyszukiwarkę + “klasa kotła” - większość producentów (Defro, Galmet, Klimosz, Pereko, SAS) ma archiwa modeli.
Sprawdź listę ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów) na stronie czystepowietrze.gov.pl - tam są wszystkie kotły dopuszczone do dotacji.
Zapytaj producenta przez infolinię - podaj nr seryjny.
Zgłoś się do nas - zrobimy darmowy audyt: ☎ 608 682 620.

Brak naklejki = prawdopodobnie kopciuch. Kotły z lat 90. i wcześniejsze nie miały oznaczenia klasy. Jeśli kupiłeś używany kocioł bez dokumentów - domyślnie traktuj go jako bezklasowy.

Małopolska - pełna oś czasu uchwały antysmogowej

Uchwała antysmogowa dla Małopolski (Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego nr XXXII/452/17 z 23 stycznia 2017, z późn. zm.) wprowadziła stopniowe wycofywanie kotłów na paliwa stałe według klasy emisyjnej (norma PN-EN 303-5:2012).

Tabela 1 - Małopolska, terminy wymiany wg klasy kotła

Typ kotła	Termin wymiany	Status w 2026	Konsekwencje użytkowania
Bezklasowy (kopciuch) i klasa 1-2	30.04.2024	Nielegalny od 1.05.2024	Mandat do 500 zł, w sądzie grzywna do 5 000 zł
Klasa 3	31.12.2026	Legalny do końca 2026	Po 1.01.2027 - mandat do 500 zł, w sądzie do 5 000 zł
Klasa 4	31.12.2026	Legalny do końca 2026	Po 1.01.2027 - mandat do 500 zł, w sądzie do 5 000 zł
Klasa 5 uruchomiona przed 1.07.2017	bezterminowo*	Legalny	Klasa 5 bez ekoprojektu uruchomiona później jest niezgodna
Ekoprojekt z automatycznym podajnikiem (lub zgazowujący)	bezterminowo*	Legalny	*poza Krakowem i niektórymi gminami
Pompa ciepła / gaz / sieć	bezterminowo	Legalny wszędzie	Brak ograniczeń

Uwaga: w Krakowie obowiązuje odrębna, ostrzejsza uchwała - od 1.09.2019 zakaz spalania węgla i drewna w jakichkolwiek urządzeniach. To oznacza, że nawet kocioł klasy 5 lub Ekoprojekt na węgiel/drewno jest w Krakowie nielegalny.

Kraków - wyspa najostrzejszych przepisów

Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego nr XVIII/243/16 dla Krakowa (z 15 stycznia 2016) wprowadziła całkowity zakaz spalania paliw stałych. W praktyce w Krakowie możesz mieć:

kocioł gazowy (sieć lub LPG),
ogrzewanie elektryczne (w tym pompę ciepła),
przyłącze do MPEC,
kocioł olejowy (rzadko stosowany),
klimatyzator powietrze-powietrze.

Nie możesz: kotła węglowego (nawet klasy 5), kominka na drewno, kotła na pellet (z drewna), pieca kaflowego na węgiel.

To kluczowe rozróżnienie - w Tarnowie, Nowym Sączu czy Bochni kocioł na pellet spełniający ekoprojekt (albo kocioł klasy 5 uruchomiony przed 1.07.2017) nadal jest legalny. W Krakowie - nie.

Case study: Pan Andrzej z Krakowa-Bieżanowa. W październiku 2024 Straż Miejska przeprowadziła kontrolę po zgłoszeniu sąsiada. W kotłowni stał kocioł 4 klasy na ekogroszek - w innym mieście Małopolski byłby legalny do końca 2026. W Krakowie - nielegalny od 2019. Wynik: mandat 500 zł i zapowiedź ponownej kontroli. Pan Andrzej zdecydował się na pompę ciepła powietrze-woda 12 kW z dotacją Czyste Powietrze. Wymiana zajęła 4 miesiące, ogrzewanie kosztuje go dziś 60% mniej niż wcześniej węgiel.

Pełne zestawienie terminów, kar i programów wsparcia dla województwa zebraliśmy na stronie uchwała antysmogowa Małopolska 2026.

Śląsk - pełna oś czasu uchwały antysmogowej

Uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego nr V/36/1/2017 z 7 kwietnia 2017 wprowadziła własny harmonogram, ze szczegółowym podziałem ze względu na wiek kotła.

Tabela 2 - Śląsk, terminy wymiany wg klasy i wieku kotła

Typ kotła	Wiek kotła (od daty produkcji)	Nielegalny od	Status 2026
Bezklasowy / klasa 1-2	ponad 10 lat lub brak tabliczki	1.01.2022	Nielegalny od 2022
Bezklasowy / klasa 1-2	5-10 lat	1.01.2024	Nielegalny od 2024
Bezklasowy / klasa 1-2	poniżej 5 lat	1.01.2026	Nielegalny od 2026
Klasa 3 i 4	dowolny	1.01.2028	Legalny do końca 2027
Klasa 5 (ekoprojekt nie jest wymagany)	dowolny	bezterminowo	Legalny
Pompa ciepła / gaz / sieć	dowolny	bezterminowo	Legalny

Na Śląsku - w przeciwieństwie do Małopolski - nie ma osobnej, ostrzejszej uchwały dla Katowic, Sosnowca czy Rybnika. Obowiązują te same terminy w całym województwie. Są za to różnice w intensywności kontroli - opisaliśmy je wyżej.

Pełne zestawienie terminów, kar i programów wsparcia dla województwa zebraliśmy na stronie uchwała antysmogowa Śląsk 2026.

Co zamiast kopciucha? 5 alternatyw porównanych

Tabela 4 - Alternatywy dla kopciucha (dom 150 m², zapotrzebowanie 12 kW)

Źródło ciepła	Koszt netto inwestycji	Maks. dotacja CP 2026	Roczny koszt ogrzewania	ROI z dotacją
Pompa ciepła powietrze-woda	55-75 tys. zł	35 200 zł (próg najwyższy)	2 500-3 800 zł	6-9 lat
Kocioł gazowy kondensacyjny	18-28 tys. zł	brak* (od 1.01.2026)	4 000-6 000 zł	5-8 lat
Sieć ciepłownicza (przyłącze)	8-15 tys. zł	22 250 zł (próg najwyższy)	4 500-6 500 zł	4-6 lat
Klimatyzator powietrze-powietrze	12-22 tys. zł	11 200 zł (próg najwyższy)	3 500-5 000 zł**	5-7 lat
Kocioł na pellet klasy 5+	14-22 tys. zł	20 500 zł (próg najwyższy, lista ZUM)	4 500-6 800 zł	nie dotyczy

*Kotły gazowe nie są dotowane z Czyste Powietrze (od 1.01.2026 r. w żadnym naborze; wyjątek to ścieżka Stop Smog dla najuboższych). **Klimatyzator pokrywa zwykle 60-80% potrzeb grzewczych - pozostałe 20-40% pokrywa CWU + grzejnik elektryczny.

1. Pompa ciepła - numer 1 w 2026

Pompa ciepła powietrze-woda to dziś najtańsza w eksploatacji legalna alternatywa. Roczny koszt ogrzewania domu 150 m² to 2 500-3 800 zł - wobec 6 500-9 000 zł dla kopciucha na ekogroszek. Z dotacją Czyste Powietrze 14-35 tys. zł na samą pompę zwrot inwestycji wynosi 6-9 lat.

Od razu widać też efekt dla powietrza: wymiana kopciucha na pompę to kilka ton CO2 mniej rocznie i praktycznie zero pyłów PM10 z komina. Wynik dla swojego domu sprawdzisz w kalkulatorze emisji CO2.

Szczegóły dla Małopolski: Czyste Powietrze Małopolska. Dla Śląska: Czyste Powietrze Śląsk.

2. Gaz ziemny - szybko, ale drożej w eksploatacji

Kocioł kondensacyjny to najszybsza opcja - instalacja 1-3 dni, koszt 18-28 tys. zł. Ale od 1.01.2026 nie ma już dotacji w Czystym Powietrzu (poza Stop Smogiem). Eksploatacja: 4 000-6 000 zł rocznie. Sensowne, jeśli masz przyłącze gazowe i nie chcesz inwestycji w pompę. Porównanie: Pompa ciepła czy gaz w 2026.

3. Sieć ciepłownicza - gdzie dostępna

W Krakowie (MPEC), Katowicach (Tauron Ciepło), Sosnowcu, Tychach, Rybniku, Tarnowie - sieć ciepłownicza pokrywa duże części miast. Koszt przyłącza 8-15 tys. zł, eksploatacja 4 500-6 500 zł rocznie. Dotacja z Czystego Powietrza do 22 250 zł (próg najwyższy).

4. Klimatyzator powietrze-powietrze

Często niedoceniana opcja - klimatyzator typu split z funkcją grzania (pompa ciepła powietrze-powietrze). Koszt 12-22 tys. zł, dotacja do 11 200 zł w najwyższym progu. Idealny dla domów dobrze ocieplonych do 120 m² oraz dla mieszkań.

5. Kocioł na pellet klasy 5+ / Ekoprojekt

Ostatnia legalna opcja na biomasę - ale nie w Krakowie (zakaz drewna i pelletu od 2019). W reszcie Małopolski i na Śląsku - legalny. Koszt 14-22 tys. zł. Z dotacją Czyste Powietrze do 8 200 / 14 350 / 20 500 zł (próg podstawowy / podwyższony / najwyższy), o ile kocioł jest na liście ZUM (klasa A+, pył ≤ 20 mg/m³, automatyczny podajnik, bez rusztu awaryjnego). Eksploatacja 4 500-6 800 zł rocznie.

Programy wymiany pieca - Czyste Powietrze + Stop Smog + gminne

Czyste Powietrze 2026

Główny program ogólnopolski. Trzy progi dochodowe:

Próg najwyższy (najniższy dochód) - do 100% kosztów, maksymalnie 170 100 zł,
Próg podwyższony - do 70% kosztów, maksymalnie 119 070 zł,
Próg podstawowy - do 40% kosztów, maksymalnie 68 040 zł.

To maksima dla przedsięwzięcia z pełną termomodernizacją. Na samą pompę ciepła powietrze-woda przypada do 14 080 / 24 640 / 35 200 zł, a na gruntową z dolnym źródłem do 26 000 / 45 500 / 65 000 zł.

Szczegóły: Czyste Powietrze 2026 - zmiany. Najczęstsze błędy we wniosku: Błędy we wniosku CP. Pillar program: /dotacje/czyste-powietrze/.

Stop Smog - dla ubóstwa energetycznego

Program dla osób w ubóstwie energetycznym (dochód miesięczny do 1 551 zł na osobę w rodzinie lub do 2 189 zł singiel). Dotacja do 53 000 zł, w pełni pokrywa koszt wymiany pieca + termomodernizacji. To alternatywa dla Czystego Powietrza - nie łączy się z nim na to samo przedsięwzięcie. Realizowany przez gminy (Tarnów, Bochnia, Wieliczka, Sosnowiec, Katowice, Tychy, Rybnik, Bielsko-Biała, Gliwice - pełna lista co roku rośnie).

Gminne dotacje - uzupełnienie

Wybrane gminy oferują własne dotacje (zasady łączenia z Czystym Powietrzem określa regulamin danego naboru):

Tarnów - do 8 000 zł na pompę ciepła (program 2025-2027),
Bochnia - do 5 000 zł na wymianę pieca,
Wieliczka - do 4 000 zł,
Sosnowiec - do 7 500 zł na pompę ciepła,
Katowice - do 10 000 zł (program “Czyste Katowice”),
Tychy - do 6 000 zł,
Rybnik - do 5 000 zł.

Konkretne miasta - terminy, kontrole, dotacje

Kraków

Uchwała: najostrzejsza w PL, zakaz węgla i drewna od 1.09.2019.
Kontrole: codziennie, drony termowizyjne (dział Ekodoradcy), Straż Miejska + zielony telefon 12 616 75 55.
Dotacje: Czyste Powietrze lub Stop Smog + program “Czyste powietrze dla Krakowa”.
Pompy ciepła w Krakowie: /pompy-ciepla/krakow/.

Katowice

Uchwała śląska - kopciuchy nielegalne, klasa 3 i 4 do 2027.
Kontrole: drony, czujniki AirPolis (60+ lokalizacji).
Dotacje: CP lub Stop Smog + program “Czyste Katowice”.
Pompy ciepła w Katowicach: /pompy-ciepla/katowice/.

Tarnów

Uchwała małopolska - klasa 3 do 31.12.2026 (TEN ROK!).
Kontrole: Straż Miejska + drony (od 2024), pobór próbek.
Dotacje: gminny program 8 000 zł + CP (do 35 200 zł na pompę powietrze-woda).
Pompy ciepła w Tarnowie: /pompy-ciepla/tarnow/.

Sosnowiec

Uchwała śląska, intensywne kontrole z dronami od 2023.
Dotacje gminne 7 500 zł + CP lub Stop Smog.
Pompy ciepła w Sosnowcu: /pompy-ciepla/sosnowiec/.

Gliwice

Uchwała śląska - bezklasowe nielegalne, klasa 3 i 4 do 2027.
Kontrole patrole zimowe + zgłoszenia mieszkańców.
Dotacja gminna do 6 000 zł.

Bielsko-Biała

Uchwała śląska - terminy jak całe województwo.
Drony od 2024, intensywne kontrole w sezonie grzewczym.
Stop Smog z silnym budżetem (programy z BGK).

Tychy

Uchwała śląska, drony termowizyjne od 2023.
Dotacja gminna 6 000 zł + CP.

Rybnik

Stolica polskiego smogu - najczęstsze przekroczenia PM10 w Europie (lata 2017-2020).
Bardzo intensywne kontrole - drony 24/7 w sezonie grzewczym.
Dotacja gminna 5 000 zł + CP (do 35 200 zł na pompę powietrze-woda).

Case study: Pani Halina z Tarnowa-Mościc. Marzec 2025, wymiana kotła klasy 3 (zainstalowanego w 2009) - uprzedziła termin 31.12.2026. Dochód 38 000 zł rocznie (próg II w CP). Wybrała pompę ciepła powietrze-woda 14 kW + bufor 300 l. Koszt brutto: 68 500 zł. Dotacja Czyste Powietrze pokryła dużą część kosztu pompy, a wydatki niepokryte dotacją odliczyła od dochodu w uldze termomodernizacyjnej. Roczne oszczędności na ogrzewaniu: 4 200 zł.

8 najczęstszych pułapek (które kosztują tysiące)

“Mam kocioł klasy 5, jestem bezpieczny” - w Krakowie NIE. W Krakowie klasy 5 na węgiel/drewno też są nielegalne. Sprawdź lokalną uchwałę swojego miasta.
“Kocioł kupiony 5 lat temu” - sprawdź klasę, mogła zmienić się norma. Kotły z 2018-2019 często były klasy 4, niektóre tylko klasy 3.
“Sąsiad ma stary i nikt go nie tyka” - kontrole zaczęły się intensyfikować. W 2025 wykonano w Małopolsce ponad 25 000 kontroli (5x więcej niż w 2022).
“Drony nie mogą wlecieć na moją działkę” - drony nie wchodzą, analizują dym z drogi publicznej. I to jest legalne.
“Mam kominek, to nie kocioł” - kominek też podlega uchwale. W Krakowie zakazany. W Małopolsce poza Krakowem - musi spełniać Ekoprojekt albo mieć sprawność co najmniej 80% lub filtr pyłu (termin minął 30.04.2024).
“Wpis w CEEB załatwiłem, mam spokój” - CEEB to deklaracja, nie wymiana pieca. Kontrolerzy używają CEEB do wytypowania domów z kopciuchami.
“Czyste Powietrze tylko dla nowych pieców” - błąd, dotacja jest na wymianę + termomodernizację. Stary piec musi być zezłomowany (KPO - Karta Przekazania Odpadu).
“Wezmę zaliczkę, a wniosek złożę później” - przy prefinansowaniu i ścieżce kredytowej prace ruszają dopiero po złożeniu wniosku i podpisaniu umowy. Przy zwykłej dotacji przedsięwzięcie może rozpocząć się (pierwsza faktura) do 6 miesięcy przed złożeniem wniosku, a nawet być zakończone przed jego złożeniem - ale koszty starsze niż 6 miesięcy przepadają.

Jak przygotować wniosek Czyste Powietrze pod uchwałę?

Kluczowe dokumenty, które będą potrzebne w kontekście uchwały antysmogowej:

Karta Przekazania Odpadu (KPO) - obowiązkowa od 2022. Dokumentuje zezłomowanie starego pieca. Bez KPO - brak rozliczenia dotacji.
Lista ZUM - nowe źródło ciepła musi być z listy ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów). Pompy ciepła, kotły na pellet, klimatyzatory typu split z grzaniem (kotłów gazowych program od 1.01.2026 nie finansuje).
Audyt energetyczny - obowiązkowy w każdym progu dochodowym. Koszt 1 200-2 500 zł, częściowo refundowany w dotacji (do 480 / 840 / 1 200 zł).
Faktura za demontaż starego pieca - z numerem KPO.
Faktura + protokół odbioru nowego źródła - z OZC (oświadczeniem zgodności).
Świadectwo charakterystyki energetycznej (przy zakresie kompleksowym).
Wpis CEEB - zaktualizowany po wymianie pieca (do 14 dni).

Pomagamy z całością - od audytu, przez wybór urządzenia, montaż, KPO, fakturowanie po rozliczenie z WFOŚiGW. Zadzwoń: ☎ 608 682 620.

Linki zewnętrzne - oficjalne źródła

Małopolska: powietrze.malopolska.pl - pełna treść uchwały, mapa kontroli, kalkulator emisji.
Śląsk: powietrze.slaskie.pl - uchwała + harmonogram + dotacje.
Czyste Powietrze: czystepowietrze.gov.pl - wniosek online + lista ZUM + kalkulator dotacji.

FAQ - najczęstsze pytania

Czy mogę dalej palić w klasie 3 do 31.12.2026?

W Małopolsce - tak (poza Krakowem). Na Śląsku - tak, do 31.12.2027. Ale uwaga: jeśli palisz odpadami, mokrym drewnem lub ekogroszkiem złej jakości, mandat dostaniesz tak samo jak za kopciucha.

Co jeśli mój dom jest na obszarze, gdzie nie ma sieci gazowej?

Pompa ciepła nie wymaga sieci gazowej. Wystarczy prąd. To dziś najpopularniejsza alternatywa w domach podmiejskich w Małopolsce i na Śląsku.

Jak długo czeka się na kontrolę po zgłoszeniu?

W Krakowie - średnio 2-7 dni. W Katowicach, Sosnowcu, Rybniku - 1-3 dni w sezonie grzewczym. W mniejszych gminach - 7-21 dni.

Czy mogę odmówić wpuszczenia kontrolerów?

Nie warto. Upoważnieni pracownicy gminy i strażnicy mają prawo wejść na teren nieruchomości (art. 379 POŚ), a utrudnianie kontroli może być przestępstwem (art. 225 § 1 Kodeksu karnego). Odmowa nie zamyka sprawy, a może ją znacznie skomplikować.

Co jeśli sprzedam dom z kopciuchem?

Nowy właściciel przejmuje obowiązek wymiany w terminie wynikającym z uchwały. Ale kopciuch po terminie = mandat dla osoby, która faktycznie pali. Praktyka: domy z kopciuchami sprzedają się o 30-50 tys. zł taniej niż z legalnym piecem.

Czy klimatyzator wystarczy do całorocznego ogrzewania?

Tak, w domach dobrze ocieplonych do 120 m². W większych domach lub źle ocieplonych - wystarczy do -10°C, poniżej trzeba uzupełnić grzejnikiem elektrycznym lub buforem.

Jak długo trwa procedura Czyste Powietrze?

Od złożenia wniosku do decyzji: 30-60 dni. Od decyzji do wypłaty (po realizacji): 30 dni. Razem: 3-6 miesięcy. Na samą realizację masz do 24 miesięcy od złożenia wniosku (w ścieżce kredytowej 18).

Podsumowanie - co zrobić w 2026?

Jeśli masz kocioł bezklasowy w Małopolsce lub na Śląsku - wymień go natychmiast. Każdy dzień to ryzyko mandatu, a przy kolejnych kontrolach - sprawy w sądzie.

Jeśli masz kocioł klasy 3 lub 4 w Małopolsce - termin mija 31.12.2026. Realna wymiana z dotacją to około 12 tygodni, więc zacznij najpóźniej w połowie października. Rozpisaliśmy to w tekście wymiana kotła przed 31.12.2026 - plan na 12 tygodni.

Jeśli masz kocioł klasy 3 lub 4 na Śląsku (termin 31.12.2027) albo kocioł klasy 5 - masz więcej czasu, ale rozważ wymianę już teraz, bo dotacje w 2026 są wciąż wysokie (do 35 200 zł na pompę powietrze-woda), a od 2027 program Czyste Powietrze może być mniej hojny.

Jeśli masz kocioł w Krakowie na węgiel lub drewno - jest nielegalny już od 2019, niezależnie od klasy. Wymień natychmiast.

W EkoInstalatorzy.pl od 2018 roku wymieniliśmy ponad 2 100 starych pieców w Małopolsce i na Śląsku. Pomagamy w całym procesie - od audytu energetycznego, przez wybór i montaż urządzenia, po wniosek i rozliczenie Czyste Powietrze, Stop Smog i programy gminne.

☎ 608 682 620 - bezpłatna konsultacja, audyt energetyczny gratis, przygotowanie wniosku w 48 h.

Artykuł zaktualizowany: 25 września 2026. Stan prawny uchwał antysmogowych Małopolski i Śląska zgodny z aktualnym brzmieniem na ten dzień. Aktualne kwoty dotacji według programu priorytetowego Czyste Powietrze 2026.